Cách xem vạn niên lịch — thứ tự tìm tám chữ Tứ Trụ của bạn

Vạn niên lịch (萬年曆) là cuốn lịch đã quy sẵn các ngày về 60 Giáp Tý (Can Chi). Cách xem khá đơn giản: ① nhập ngày giờ sinh để xác nhận bốn trụ năm · tháng · ngày · giờ, ② đọc chữ trên (Thiên Can) và chữ dưới (Địa Chi) của mỗi trụ, rồi ③ tìm 'Nhật Can' — chữ trên của Trụ Ngày (Nhật Trụ). Tám chữ ấy chính là Tứ Trụ (bát tự), còn Nhật Can là điểm mốc cho mọi luận giải. Có điều, tùy cách xử lý các ranh giới như tiết khí · giờ Tý đêm · giờ mặt trời thực mà con chữ có thể khác đi, nên xem kèm cả cái mốc tính toán sẽ chắc chắn hơn. Gwiraedang dựa trên vạn niên lịch, dùng tính toán thiên văn để dựng nên tám chữ này — không phỏng đoán một nơi một kiểu như câu trả lời của AI, mà cùng một ngày giờ sinh thì lúc nào cũng ra đúng một lá số.

Vạn niên lịch là bảng cho ta thấy điều gì?

Vạn niên lịch là cuốn lịch đã quy các ngày dương lịch · âm lịch về 60 Giáp Tý (Can Chi). Muốn lập Tứ Trụ thì phải chuyển ngày và giờ sinh sang Can Chi, và cái mốc cho phép chuyển đổi ấy chính là vạn niên lịch. Ghép lần lượt 10 Thiên Can với 12 Địa Chi sẽ thành 60 Can Chi, và vòng tuần hoàn ấy chính là 60 Giáp Tý. Nhập ngày giờ sinh vào ứng dụng hay công cụ tính vạn niên lịch, bạn sẽ thấy hiện ra bốn trụ: Trụ Năm (Niên Trụ) · Trụ Tháng (Nguyệt Trụ) · Trụ Ngày (Nhật Trụ) · Trụ Giờ (Thời Trụ) — mỗi trụ gồm một Thiên Can và một Địa Chi, tức hai chữ. Bốn trụ, mỗi trụ hai chữ, cộng lại vừa đúng tám chữ — nên mới gọi là Tứ Trụ (bát tự, tám chữ).

Đọc tám chữ theo thứ tự nào?

1. Xác nhận bốn trụ: Tìm bốn trụ của năm sinh (Niên Trụ) · tháng sinh (Nguyệt Trụ) · ngày sinh (Nhật Trụ) · giờ sinh (Thời Trụ). Có bảng ghi từ phải sang, có ứng dụng ghi từ trái sang, nhưng nội dung vẫn là một.
2. Phân biệt Thiên Can · Địa Chi: Chữ trên của mỗi trụ là Thiên Can (Giáp · Ất · Bính · Đinh · Mậu · Kỷ · Canh · Tân · Nhâm · Quý), chữ dưới là Địa Chi (Tý · Sửu · Dần · Mão · Thìn · Tỵ · Ngọ · Mùi · Thân · Dậu · Tuất · Hợi). Người ta thường đọc Thiên Can như phần tâm ý và biểu lộ hiện ra bên ngoài, còn Địa Chi như cái nền của hiện thực và nội tâm.
3. Tìm Nhật Can: Chữ trên của Nhật Trụ (trụ ngày sinh) chính là Nhật Can. Trong Tứ Trụ, đây là chữ chỉ 'chính tôi', nên bảy chữ còn lại đều được đọc qua quan hệ với chữ này.

Tìm đủ tám chữ rồi thì bước tiếp theo là luận giải. Thứ tự đọc — đi từ Nhật Can sang sự phân bố Ngũ Hành rồi tới Thập Thần — được gỡ ra trong Cách đọc lá số.

Cùng một ngày sinh, sao mỗi vạn niên lịch lại ra kết quả khác nhau?

Là vì cách xử lý các ranh giới. Có ba điều làm đổi kết quả.

• Tiết khí: Năm và tháng trong Tứ Trụ không đổi vào ngày 1 tháng 1 hay mùng một âm lịch, mà đổi theo tiết khí. Một năm bắt đầu từ Lập Xuân, nên người sinh vào đầu tháng 2 có thể có năm dương lịch khác với năm trong Tứ Trụ. Tháng cũng vậy: Trụ Tháng phân ra tùy trước hay sau đúng thời khắc giao tiết (tiết nhập).
• Giờ Tý đêm (夜子時): Khoảng từ 11 giờ đêm đến nửa đêm nên tính là ngày hôm đó hay chuyển sang ngày hôm sau — mỗi trường phái một quan điểm. Tùy cách xử lý này mà bản thân Nhật Trụ có thể đổi.
• Giờ mặt trời thực: Giờ đồng hồ tiêu chuẩn được đặt theo một kinh tuyến chuẩn của múi giờ, nên lệch với vị trí mặt trời thực ở nơi bạn sinh ra — độ chênh có thể lên tới vài chục phút tùy kinh độ (chẳng hạn giờ chuẩn Hàn Quốc lấy mốc kinh tuyến 135° Đông, lệch với giờ mặt trời thực trên bán đảo Triều Tiên chừng 30 phút). Vì Trụ Giờ đổi theo từng khoảng 2 tiếng, nên người sinh gần ranh giới chỉ cần một phép hiệu chỉnh này thôi là Trụ Giờ đã khác đi.

Vì thế, với vạn niên lịch, câu hỏi 'bảng nào đúng' không quan trọng bằng 'tính theo mốc nào'; công cụ nào nói rõ mốc tính của mình thì đáng tin hơn. Công cụ tính vạn niên lịch miễn phí của Gwiraedang dùng tính toán thiên văn theo chuẩn Viện Nghiên cứu Thiên văn Hàn Quốc (KASI), soi tiết khí đến từng phút và hiển thị thẳng lên màn hình cả phần hiệu chỉnh giờ mặt trời thực · giờ Tý đêm. Cùng một ngày giờ sinh thì tính lúc nào cũng ra đúng một lá số — chứ không mỗi lần một kiểu như câu trả lời chắp vá của AI.

Điều vạn niên lịch cho biết chỉ là cách khí được bày ra ở thời điểm ta chào đời, chứ không phải một số phận đã định sẵn. Tám chữ ấy, dùng làm tư liệu tham khảo để hiểu chính mình là đủ.

Câu hỏi thường gặp

Không biết giờ sinh thì có xem được vạn niên lịch không? Vẫn xem được. Chỉ trống hai chữ của Trụ Giờ thôi, còn sáu chữ của Trụ Năm · Trụ Tháng · Trụ Ngày vẫn hiện ra đầy đủ. Nhật Can — chữ chỉ 'chính tôi' — cũng nằm trong Nhật Trụ, nên không biết giờ vẫn xác nhận được.

Xem vạn niên lịch có phải lấy ngày sinh âm lịch không? Không. Tứ Trụ không tính theo âm lịch cũng chẳng theo dương lịch, mà tính theo tiết khí. Dù bạn nhớ ngày sinh của mình theo dương lịch hay âm lịch, cứ nhập đúng như đang nhớ, vạn niên lịch sẽ quy về cùng một thời điểm.

Mỗi ứng dụng vạn niên lịch cho tám chữ khác nhau thì cái nào đúng? Đó là khác biệt sinh ra từ chỗ mỗi bên xử lý thời khắc tiết khí · giờ Tý đêm · giờ mặt trời thực theo mốc khác nhau. Nếu bạn sinh ngay sát một ranh giới, an toàn nhất là kiểm bằng công cụ có nói rõ mình đã áp dụng phép hiệu chỉnh nào.